خان دست‌نشانده چنگيزى به كار گماشت . روابط شاهرخ با چين « 1 » كه الغ بيك نيز درگير آن شد ، احيا گرديد . اين روابط فقط منحصر به تبادل سفرا نبود ، بلكه مبادلات تجارى را نيز شامل مىشد . پيوندها و روابط بازرگانى ديگر ، بخصوص با مصر و هند نيز برقرار شد . از اينها گذشته منابع در اين دوره جزئياتى از تشويق كشاورزى را ارائه مىدهند ، كه در آنها نظارت بر رودخانه‌ها و سيستمهاى آبرسانى در هرات و مرو نيز ذكر شده است . در زمان سلطنت شاهرخ پيشرفتهاى مهمى در حيات فرهنگى ، بخصوص در حوزه هنرها و تحقيقات فكرى صورت گرفت . اين پيشرفتها شامل نقاشى ، بويژه نگارگرى ( مينياتور ) و خوشنويسى ، معمارى ، موسيقى ، تاريخنگارى « 2 » و فقه و كلام اسلامى بود . تشويق و حمايت از پيشرفتهاى هنرى و فكرى نه فقط توسط خود شاهرخ ، بلكه فرزندان و ساير اعضاى خانواده او و اعضاى برجسته دربارى صورت گرفت . علاقه شاهزاده بايسنقر ( متوفى 837 / 1433 ) به خوشنويسى معروف بود ؛ همين علاقه بود كه حمايت شاهزاده اسكندر بن عمر شيخ را در حمايت از هنر و انديشه در شيراز برانگيخت و حتى افرادى نظير غياث الدين جمشيد بن مسعود كاشانى نيز كه بعدها در سمرقند اقامت گزيد ، تحت حمايت وى بود . شعر نيز در اين دوره با نام شاعرانى عارف و برجسته چون قاسم انوار و شاه نعمت إله ولى پيوند خورد . در اين دوره علاوه بر پيشرفت ادبيات فارسى ، ادبيات تركى شرقى نيز شروع به جوانه زدن و شكوفايى كرد . با اينكه پيشرفتهاى فرهنگى ، دوره تيموريان را به دوره تاريخى خود رسانيد ، ولى مرگ شاهرخ موجبات زوال امپراتورى تيمورى را كه قدرت سياسى قاطعى در آسياى مركزى و خاور نزديك بود ، فراهم ساخت . 3 - الغ بيك و رقباى او شاهرخ براى جانشينى خود وصيتى نكرد ، امّا معلوم بود كه وى مىخواهد محمد جوكى حاكم بلخ - كه در سن چهل سالگى بود - صاحب تاج و تخت آينده باشد . باوجود اين محمد جوكى سه

--> ( 1 ) - كاترمر ، « Memoire » ؛ و نيز سفير ايرانى در چين . . . از زبدة التواريخ حافظ ابرو ، ترجمه ك . م . مائيترا ، چاپ جديد ( نيويورك ، 1970 م . ) ؛ د . م . دانلپ ، « گزارش حافظ ابرو از سفير تيمورى در چين در 1420 م . » در Glasgow Univ . Oriental Soc Transactions ، جلد 11 ( 4 - 1942 م . ) ، صص 19 - 15 ؛ و ه سريويس ، The Tribute System and Diplomatic Missons , 1900 - 1600 . ( بروكسل ، 1967 م . ) ، ص 624 . ( 2 ) - نمونه‌اى از آن منتخب التواريخ است كه به شاهرخ تقديم شد ؛ در مورد آن نگاه كنيد به هينتس ، « Quellenstudien » ، ص 362 .